Strona główna Odżywianie Badanie składu ciała – normy. Waga z analizą składu ciała

Badanie składu ciała – normy. Waga z analizą składu ciała

1154
0
PODZIEL SIĘ
badanie składu ciała

Popularne w ostatnich latach BMI odchodzi do lamusa! Teraz w każdym gabinecie dietetyka czy nawet na siłowni znajdziesz specjalne urządzenia do pomiaru składu ciała i dowiesz się ile masz tkanki tłuszczowej, mięśni i jak dobrze jesteś nawodniony. Z jakich urządzeń można skorzystać i co te badania nam dają?

Badanie składu masy ciała

Ocena kompozycji ciała jest profesjonalną, nieinwazyjną, bezpieczną metodą analizy zmian składu ciała w trakcie terapii dietetycznej czy leczniczej. Umożliwia dopasowanie odpowiednich zaleceń żywieniowych oraz ocenę skuteczności ich stosowania.

Ponad 25 lat temu badacze zaproponowali pięciopoziomowy model organizacji kompozycji naszego ciała:

  • poziom atomowy – wodór, tlen, azot, węgiel, sód, potas, chlor, fosfor, wapń, magnez, siarka
  • poziom komórkowy – komórki, pozakomórkowe płyny, pozakomórkowe ciała stałe
  • poziom tkankowy – tkanka tłuszczowa, mięśnie szkieletowe, kości, narządy wewnętrzne, inne tkanki
  • ogólny poziom całego ciała – głowa, tułów, kończyny
  • poziom molekularny – najbardziej skomplikowana wersja to 4 składowe: tłuszczowa masa ciała, całkowita zawartość wody, całkowita zawartość białka, zawartość składników mineralnych w kościach. Częściej używana wersja to podział na dwie składowe: tłuszczowa i beztłuszczowa masa ciała
    • beztłuszczowa masa ciała (FFM – fat free mass)
    • tłuszczowa masa ciała (FM – fat mass)

Beztłuszczowa masa ciała to mięśnie, układ kostny, narządy, woda, białko i składniki mineralne. Tłuszczowa masa ciała to natomiast zgromadzone tłuszcze, nie tylko tkanka tłuszczowa ale również tłuszcz, który buduje błony komórkowe, hormony, układ nerwowy. Na rynku dietetycznym oraz w badaniach naukowych możemy spotkać się z kilkoma metodami pomiaru składu ciała.

Pomiar fałdu skórno-tłuszczowego:

  • za pomocą specjalnego przyrządu (kaliper) można zmierzyć podskórną zawartość tkanki tłuszczowej w specyficznych miejscach na ciele (klatka piersiowa, brzuch, udo, ramię, biodro, łopatka, bok tułowia);
  • jest to dobra metoda do oceny tkanki tłuszczowej w konkretnych partiach ciała oraz u dzieci;
  • niestety większość kaliperów posiada górny limit 45-60 mm, w związku z tym nie nadają się się dla osób z dużą nadwagą, dodatkowo pomiar zależy w głównej mierze od umiejętności osoby wykonującej co wiąże się z dużym ryzykiem błędu.

Bioimpredancja elektryczna (BIA):

  • metoda ta wykorzystuje opór elektryczny tkanek organizmu, tzw. impedancję
  • metoda ocenia m. in. całkowitą zawartość wody, beztłuszczową masę ciała, zawartość tkanki tłuszczowej;
  • metoda jest bezpieczna, ekonomiczna, szybka;
  • najważniejsze parametry tej metody to płeć, wiek, wzrost, masa ciała, rasa, stan zdrowia;
  • niestety często BIA niedoszacowuje beztłuszczowej masy ciała u osób o prawidłowej masie ciała i przeszacowuje u otyłych, mocno bazuje na prawidłowym nawodnieniu.

DEXA (Dual energy X-ray absorptiometry):

  • minusem jest niewielkie narażenie na promieniowanie, ponieważ jest to metoda polegająca na ocenie rentgenograficznej, czyli wykorzystującej promieniowanie rentgenowskie;
  • metoda ocenia całkowitą i ulokowaną w specyficznych miejscach tkankę tłuszczową, gęstość mineralną kości oraz tkankę mięśniową;
  • metoda charakteryzuje się precyzyjnością i powtarzalnością, nie wymaga zabiegów inwazyjnych, jest szybka, na wyniki nie wpływa stan zdrowia;
  • złoty standard diagnostyki osteopenii i osteoporozy;
  • badanie nie jest odpowiednie dla osób, które mogą przechodzić znaczne zmiany zawartości glikogenu i stanu nawodnienia;
  • jest to bardzo droga aparatura.

MRI i CT:

  • metoda ocenia całkowitą i ulokowaną w specyficznych miejscach tkankę tłuszczową (uwzględniając podskórną i okołonarządową), mięśnie szkieletowe, narządy, tkanki wewnętrzne, zawartość lipidów w mięśniach i wątrobie;
  • metoda charakteryzuje się wysoką precyzyjnością i powtarzalnością;
  • MRI to obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego, nie naraża jednak na promieniowanie;
  • CT to metoda diagnostyczna pozwalająca na uzyskanie obrazów tomograficznych, naraża niestety na duże promieniowanie;
  • minusem jest czas trwania badania oraz oraz bardzo wysokie koszty;
  • osoby z dużą otyłością nie mogą być poddawane temu badaniu ze względu na ograniczenia miejsca w urządzeniu.

Analiza składu masy ciała – normy

Analizatory składu ciała podają wyniki w oparciu o normy.

Norma na tkankę tłuszczową:

  • Mężczyźni 10–25%
  • Kobiety 18–30%
  • Sportowcy mężczyźni 5–15%
  • Sportowcy kobiety 10–18%

Norma na całkowitą zawartość wody w organizmie:

  • Kobiety: 45 do 60 %
  • Mężczyźni: 50 do 65 %

Norma na tkankę mięśniową:

U mężczyzn mięśnie stanowią około 40% masy ciała, a u kobiet około 35%.

Norma na tkankę kostną:

  • kobiety 1,95–2,95 kg
  • mężczyźni 2,66–3,69 kg

Waga z analizą składu ciała

W gabinetach dietetycznych i na siłowniach najczęściej wykorzystuje się metodę BIA. Za jej pomocą można ocenić m.in.:

  • poziom tkanki tłuszczowej –  FM fat mass (%, kg),
  • poziom tkanki tłuszczowej wisceralnej,
  • zawartość tkanki mięśniowej (kg),
  • poziom beztłuszczowej masy ciała – FFM fat free mass (kg, %),
  • całkowita zawartość wody – TBW total body water (%, kg),
  • masa glikogenu,
  • masa komórkowa,
  • masa białka,
  • masa mineralna.

Badanie można wykonać u osób zdrowych, ale również cierpiących takie choroby jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze oraz u dzieci. Badania nie zaleca się przeprowadzać u osób z wszczepionymi urządzeniami elektronicznymi jak rozrusznik serca, kobiet w ciąży oraz chorych na padaczkę.

Badanie wykonywane jest w pozycji pionowej lub poziomej w zależności od urządzenia. W przypadku wag z analizatorem składu ciała pacjent staje na specjalnej wadze zawierającej elektrody, które uwalniają sygnały elektryczne o niskim natężeniu. Woda jest przewodnikiem sygnałów, które za jej pomocą przechodzą przez ciało. Natomiast tkanka tłuszczowa mało uwodniona stanowi opór dla impulsu. Na podstawie przechodzenia sygnałów przez uwodnione i mało uwodnione tkanki można ocenić skład ciała.

Masa ciała nie jest już wyznacznikiem zdrowia czy odpowiedniej sylwetki. Aby dobrze ocenić skład masy ciała konieczne jest wykonanie jednego z powyższych badań. Na rynku znajdziemy wiele różnych urządzeń do pomiaru składu ciała. Metody te są bezpiecznie, nieinwazyjne i szybkie, a dzięki nim zdecydowanie lepiej można monitorować swoje postępy i działanie diety. Obecnie najczęściej spotykaną i najlepszą metodą jest bioimpedancja elektryczna. Jeśli wybierasz się do dietetyka zwróć uwagę czy jest możliwość wykonania takiego pomiaru, to znacznie ułatwi monitorowanie zmian w trakcie procesu redukcji czy budowania masy.

Bibliografia:

[1] Alan A. AragonBrad J. SchoenfeldRobert WildmanSusan Kleiner, i in., International society of sports nutrition position stand: diets and body composition, Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2017, [dostęp on-line] https://jissn.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12970-017-0174-y

[2] Emma A D Clifton, Felix R Day, Emanuella De Lucia Rolfe, Nita G Forouhi, Soren Brage, Simon J Griffin, Nicholas J Wareham, Ken K OngAssociations between body mass index-related genetic variants and adult body composition: the Fenland cohort study, Int J Obes (Lond). 2017 Apr; 41(4): 613–619, [dostęp on-line] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5382973/

[3] Jak czytać pomiary?, [dostęp on-line]  http://www.tanitapolska.pl/baza-wiedzy/analiza-wynikow-pomiarowych

PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykułJak dobrać buty do biegania po asfalcie i w terenie?
Następny artykułDAA (Kwas D-asparaginowy) – działanie, skutki uboczne. Suplement DAA
mgr Natalia Główka
Dietetyk sportowy i kliniczny, Doktorantka Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, specjalistka Fundacji Otylii Jędrzejczak oraz członek Polskiego Towarzystwa Dietetyki Sportowej i International Society of Sports Nutrition (ISSN). Autorka publikacji renomowanego czasopisma dla dietetyków "Współczesna Dietetyka". Od wielu lat współpracuje ze sportowcami wyczynowymi różnych dyscyplin, w tym medalistami międzynarodowych imprez sportowych, reprezentantami Polski, olimpijczykami, czołowymi zawodnikami KSW oraz FEN, a także zawodnikami rajdu Dakar.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here